شرح متون ادبیات 3 (تجربی و ریاضی) قسمت 2

معنی صفحه ی 109و110.

درس سیزدهم 13. «امید دیدار.»

1-روز جدایی روزبسیارخوبی خواهدبود..........اگربا بی وفایی همراه نباشد.

2-اگرچه جدایی ازمعشوق تلخ است..................ولی امید دیداربسیار شیرین است.

3-غم تنهایی كشیدن بسیارخوب است................به شرط آنكه امیدی برای دوباره دیدن وجودداشته باشد.

4-اگرغم صدصاله بخورم مهم نیست................به شرط آنكه چهره ی معشوق را یك روزبتوانم ببینم.

5-اگریك روزدركنارمعشوق به خوشی بگذرانیم.....غم صدصاله رافراموش میكنیم.

6-ای دل توازباغبان كمترنیستی ...............ومهرومحبت توهم ازگلستان كمترنیست.

7-مگرنمیبینی وقتی باغبان گلی رامیكارد ...........چه قدرغم وغصه میخورد تاگل برویدوثمردهد.

8-شبانه روزخوردوخواب ندارد...................گاهی اوراپیرایش میكندوگاهی به اوآب می دهد.

9-گاهی به خاطرآن گل خوابش نمیبرد ...........وگاهی خارآن گل دستش رازخمی می كند.

10-به امیدان كه همه ی غم وغصه راتحمل میكند.........كه شایدروزی گل ثمربدهد.

11-مگرنمیبینی آن كسی كه بلبلی دارد.............وبخاطراینكه ازآوازش دلش شادشود.

12-شبانه روز اورا آب ودانه میدهد................واز عود و ساج برای او لانه می سازد.

13-همیشه با او خوب وخوش وخرم است...........به این امید كه او آواز خوشی بخواند.

14-تازمانیكه ماه وخورشید طلوع میكند...........من به دیدارمعشوق امیدوارم.

15-درخت مهربانی درباغ دل من به چیزی شبیه است به سروی كه همیشه سبزاست .

16-درخت مهربانی نه درسرماونه درگرما ..........شاخ وبرگش خشك وزرد نمی شود.

17-درخت مهربانی همیشه سبزوخرم وتازه است........گویاكه هرروزآن مثل بهاری تازه است.

18-امادرخت مهربانی دردل تو به چیزی شبیه است......به گلزارخزان زده وزرد شبیه است.

19-درخت مهربانی تو برهنه شده است وثمری نمی دهد.........گل وبرگش ریخته است وفقط خار آن باقی مانده است.

20-من مانندشاخه ای تشنه دربهارهستم..................وتومانندهوای ابری وبارانی هستی.

21-من ازتودل نمی كنم برای اینكه نمیرم وجانم را ازدست ندهم من ازتودل نمی كنم.

22-عشق صبروتوان مرا تمام كرده است...............وفقط به امید عشق تو من زنده ام.

23-جان من با صبروتحمل از بین نمی رود .........زیرا امید دیداردوباره ی تو مانندآبی است كه برروی آتش پاشیده می شود.

24-اگر امیدوآرزودردل من نباشد پس وای به حال من..........زیراكه بدون امیدوآرزو حتی یك لحظه ام زنده نمی مانم.

معنی صفحه ی111

«آفتاب وفا.»

1-ای صبح دم دقت كن وتوجه داشته باش كه تورا به كجا می فرستم

1-تورا بعنوان یك پیك نزد معشوق می فرستم.

2-این نامه ی محرمانه ی مرا به آن معشوق مهربان من برسان.

2-وكسی راخبرنكن وآگاه نكن كه تورا كجا می فرستم.

3-ای صبح دم تو پرتوپاكی ازبارگاه معشوق هستی.

3-به این دلیل تورابه نزد معشوق پاك خودم می فرستم.

4-بادصبا دروغگواست وتو راست گو هستی.

4-به این دلیل بر خلاف باد صبا تورابه نزد معشوق می فرستم.

5-ازابرسحرگاهی زرهی برای قبای زرین خودت فراهم كن .

5-چون تورامانند یك پیك آماده به نزد معشوق می فرستم.

6-عشق به وجود من رخنه كرده است وخودرابه رشته ی جان من گره زده است.

6-ای صبحدم تورابه نزد مشكل گشای عشق می فرستم كه مرا ازبندهوا وهوس رهاكند.

7-عمروجان انسان یك لحظه هم توقف نمی كند ومی گذرد.

7-به این دلیل تورا با شتاب وعجله به نزد معشوق می فرستم.

8-به دردهای دل خاقانی توجه كن كه ببینی تورابرای آوردن دوا ودرمان .

8-به نزد معشوق می فرستم.

معنی صفحه ی 113و114.

درس چهاردهم «پروانه ی بی پروا».

1-شبی پروانه ها دورهم جمع شدند ومجلس كردند ودرآن مجلس مهمانی خواستارشمع شدند.

2-همه ی آنها می گفتند كه باید یكی ازما ....... ازشمع.همان معشوق. خبری برایمان بیاورد

3-پروانه ای تادوردست پروازكردوازدور...... درفضای قصر نور شمع را دید.

4-برگشت وآن چه را كه دیده بود شرح داد.

5-سخن شناسی كه درآن مجلس مقام ومنزلتی داشت .. گفت: او به حقیقت شمع را نشناخته است.

.

6-پروانه ی دیگری به دنبال شمع رفت واز دور شمع را دید.

7-پرزنان به دنبال روشنایی شمع رفت .............وشمع براوچیره میشود پروانه محو شمع میشود.

.

8-اونیز برگشت واز وصال معشوق سخن ها گفت.........آن سخن شناس به او گفت این ها نشانه ی شمع نیست

.

9-اونیزمانند پروانه ی قبلی شمع را نشناخته بود .

10- -پروانه ی دیگربا شوروحال ومستی وباشادی ونشاط خودرابه آتش زد.

11-با آتش هم آغوش شد وخود را فراموش كرد.........وبا او خوب و خوش و مهربان بود.

.

12-وقتی آتش تمام اعضای او را در بر گرفت ........... همچون آتش تمام وجودش سرخ شد.

.

13-وقتی آن سخن شناس ازدور دید........................... كه او هم رنگ نور شمع شده است.

14-گفت فقط این پروانه آگاه است ............................وشمع راشناخته است وكسی دیگرازشمع چیزی نمی داند. .

15-آن كسی كه در راه معشوق ازخود بی خودشودوخودرا فراموش كند.

15-ازمیان همه ی مدعیان فقط او عاشق حقیقی خواهد بود.

16-تازمانیكه از جسم وجانت دست برنداری ................معشوق حقیقی را به حقیقت نخواهی شناخت.

معنی صفحه ی 114و115.

«سخن تازه».

1-آگاه باش كه همیشه سخن تازه ازعشق بگویی تا جهان تازگی وطراوت یابد.

2-تا از حداین جهان مادی فراتر رود وحدواندازه ای نتوان براو تصور كرد.

3-خاك برسرآن كسی كه از دم عیسای تو زنده وباطراوت باشد.

4-چنین شخصی یادچار رنگ « ضرب وبرق وفریب می شود» یا دچار آوازه وشهرت طلبیست.

5-هر كسی كه به تو متوصل شود بزودی به گنج دست خواهد یافت « به همه چیزمیرسد».

6-مخصوصا" كه اگر او را بپذیری محرم تو خواهد شد.

7و8-آب وخاك « عناصرسازنده ی وجود انسان» ازكجا می دانستند كه روزی گوهرگوینده یعنی نفس ناطقه ی انسان وغمزه ی غمازه یعنی نشان دهنده ی اسرار الهی میشوند.

9و10-بی كمك تو كسی به موفقیت وكامیابی نمی رسد واگر به موفقیت هم برسدآن موفقیت وشادابی حقیقی نخواهد بود.

11و12-وقتی شتر حضرت صالح از دل كوه رانده شد ای خدا من پی بردم كه كوه با پیام توکوه به شتر تیز رویی تبدیل شود « من پی بردم كه هركاری ازدست تو برمی اید».

13و14-راز دلت را پنهان كن وساكت باش اگرچه سكوت تلخ است زیرا آنچه كه باعث اذیت وآزار انسان می شود در حقیقت شدی وطراوت را بدنبال

می آورد.

کبوتر طوق دار درس ۱۵

عکس ریاحین او،پر زاغ چون دم طاووس نمودی و در پیش جمال او دم طاووس به پر زاغ مانستی:به خاطر تصویر گیاهان خوشبوی آن چمنزار پر سیاه زاغ به زیبایی دم طاووس بود و در مقابل زیبایی آنجا دم زیبای طاووس مثل پر زاغ به نظر می رسید

1-درفشان لاله در وی، چون چراغی ولیک از دود او بر جانش داغی

گل لاله مثل چراغی در آنجا روشن بود و می درخشید ولی افسوس که مشکلی داشت

2-شقایق بر یکی پای ایستاده چو بر شاخ زمرد جام و باده

شقایق بسیاری در آنجا روییده بود و شکوفه ها بر روی شاخه درخت مثل شرابی بودند

من باری جای نگه دارم و می نگرم تا چه کند (من به هر حال می مانم و می بینم چه پیش می آید)/ که اورا مطوقه گفتندی و در طاعت و مطاوعت او روزگار گذاستندی (نام او طوقی بود و در اطاعت و پیروی او روزگار می گذراندند)./ گرازان به تگ ایستاد(و با شادمانی به دویدن کرد)/هر یک خود را می کوشیدند(هر یک برای آزادی خودش تلاش می کرد)/ صواب آن باشد که جمله به طریق تعاون قوتی کنید تا دام از جای بر گیریم که رهایش ما در آن است(الان کار درست آن است که با کمک و همیاری نیرو وارد کنیم تا دام از جای بلند کنیم که آزاد ی ما در است)/که من از مثل این واقعه ایمن نتوانم بود (من نیز ممکن است به چنین حادثه ای دچار شوم )./این ستیزه روی در کار ما به جد است(این لجباز در گرفتن ما جدی است)/و تیمار آن فراخور حکمت بر حسب مصلحت بداشته(از آن بر حسب عقل و مصلحت خود مواظبت می کرد)/تو را در این رنج که افکند جواب داد که مرا قضای آسمانی در این ورته کشید( چه کسی این بلا را بر سر تو آورده جواب داد سرنوشت مرا به این مشکل انداخت)/مگر تورا به نفس خویش حاجت نمی باشد وآن را برخود حقی نمی شناسی؟(مگر تو به جان خود نیازی نداری مگر جان و زندگیت بر گردنت حقی ندارد) / و چون ایشان حقوق مرا به طاعت و مناصحت بگزاردند و به معونت و مظاهرت ایشان از دست صیاد بجستم ، مرا نیز از عهده ی لوازم ریاست بیرون باید آمد و مواجب سیادت را ادا رسانید(وچون آنها حق مرا اطاعت و پذیرش نصیحت های من به جای آوردند و من به کمک و پشتیبانی آنها از دست صیاد فرار کردم من نیز باید وظیفه ی ریاست و بزرگی خودم را ادا کنم)/

اگر چه ملالت به کمال رسیده باشد – اهمال جانب من جایز نشمری و از ضمیر بدان رخصت نیابی و نیز در هنگام بلا شرکت بوده است، در وقت فراغ موافقت اولی تر، والا طاعنان مجال وقیعت یابند(اگر چه خیلی خسته شده باشی سستی برای آزادی من را جایز نمی دانی و دلت به آن راضی نمی شود و در هنگام مواجه شدن به بلا همکاری و یاری کردن شرط است و در هنگام راحتی و آرامش یکدلی بهتر است وگرنه سرزنشگران برای سرزنش من فرصتی می یابند)/ عادت اهل مکرمت این است و عقیدت ارباب مودت بدین خصلت پسندیده و سیرت ستوده در موالات تو صافی تر گردد و ثقت دوستان به کرم عهد تو بیفزاید(روش و شیوه ی انسان های بخشنده و بزرگان این است و نزد دوستان با این خصلت پسندیده در دوستی و محبت با تو پاکتر و بیشتر خواهد شد و اطمینان دوستان نسبت به کرم و وفاداری تو بیشتر می شود)/

معنی لغات:

1-ناحیت:ناحیه/2-متصدی:شکارگاه/3-مرغزاری:چمنزار/4- نزه:باصفا، خوش آب وهوا/

5-اختلاف:رفت و آمد/6-متواتر:زیاد/7-بد حال:بد اخلاق/8-خشن جامه:لباس زبر/

9-جالی:دام/10-گشن:انبوه/11- جال باز کشید:دام پهن کرد/12- حبه:دانه/13- ساعتی بود:لحظاتی منتظر بود/14- سر ایشان: رهبر ایشان/15-استخلاص:آزادی/16-تخلص:آزادی/

17- بر اثر:به دنبال/18- خایت:ناامید/19- امام:پیشوا/20- اشارت:راهنمایی/21- دهای:زیرکی/22- تمام:کامل/23- گرم و سرد:سختی و خوشی زیاد/24-درآن مواضع:آنجا/25-از جهت:به خاطر/26-گریز گاه:فرار/27-تعجیل:عجله/28-موافق:یک دل/

29-ایستاد:اقدام کرد/30-التفات ننمود:توجه نکرد/31-اولی تر:مهمتر/32-ملامت:سرزنش/

33-تکفل:پذیرفتم/34-از آن روی:به این دلیل/35-عقده:گره/36-اهمال:سستی/37-مطلق:آزاد

معنی صفحه 124از ماست که بر ماست قالب: قصیده نوع: تعلیمی سبک: خراسانی محتوا: پند و اندرزاثر: ناصر خسرو قبادیانی 1. روزی عقابی از روی سنگی به آسمان پرواز کرد و برای پیدا کردن طعمه پر و بال خود را مرتب کرد (آماده شکار شد)2. به استواری و با شکوهی بال خود نگاه کرد و با خود گفت: امروز تمام جهان زیر پر ما قرار دارد.(مغرور شد)3. وقتی در هوا پرواز می کنم به خاطر تیز بینی کوچکترین چیز را حتی در دریا می بینم4. اگر پشه ای روی خار و خاشاک حرکت کند حرکت آن پشه از چشم من پنهان نمی ماند5. اسیر خود بینی و غرور شد و تکبر ورزید و از سرنوشت نترسید ببین که روزگار ستمکار تقدیر را چگونه رقم می زند6. ناگهان تیر انداز ماهری از کمین گاهش تیری را (از بخت شوم عقاب) مستقیم بر او نشانه رفت7. آن تیر نابود کننده به بال عقاب اصابت کرد و او را از آسمان به زمین انداخت8. روی خاک افتاد و مثل ماهی غلتید و پرس را از چپ و راست باز کرد (تا ببیند عامل فرو افتادنش چیست)9. با خود گفت جای تعجب است این تیر که از جنس چوب و آهن است چطور با این تندی و تیزی حرکت کرد و به من اصابت نمود 10-به تیر نگاه کرد و پر خود را دید که به انتهای تیر متصل است با خود گفت: از کسی نباید بنالم زیرا که هر چه که بر سر ما می آید از خودمان است معنی لغاتراستی: درستی/ تک: عمق،ژرفا/ اوج: بالا/ نظر تیز: تیز بینی/ خاشاک:ریز و پر کاهبجنبد: حرکت کند/ منی: خود خواهی/ قضا: سرنوشت/ راست: مستقیم/ سخت کمان: کنایه از تیر انداز ماهر/ فرو کاست: پایین انداخت/ معنی صفحه ی 131. «زاغ وكبك». 1-زاغ از جایی كه اقامت وآسایش داشت ............به چمن زاری كوچ كرد.2-میدانی در دامنه ی كوه كه دامنه ی پرازگل و......سبزه ی كوه از گنج نهفته ازدل كوه خبر داد.3-كبك نادری با زیبایی تمام زیبا روی....................... آن باغ سبز رنگ بود.4-بسیار تندو تیز می دوید ...............بسیار زیباوقشنگ راه می رفت ومی پرید.5-هم حركاتش مناسب بود ........وهم قدم زدنش بسیار زیبا بود .6-وقتی زاغ این نوع راه رفتن وحركاتها ی مناسب را دید.7-زاغ شیفته ی رفتار او شد..............وشروع كرد به آموختن شیوه ی راه رفتن او.8-ازروش راه رفتن خودش دست برداشت وراه رفتن كبك را تمرین كرد.9-دقیقا حركت وگامهای اورا تقلید می كرد.10-خلاصه درآن چمن زار ..........چند روزی به این شیوه گذراند.11-سرانجام بخاطر بی تجربگی خودش .........نتوانست راه رفتن كبك را یاد بگیرد .12-راه رفتن خود را هم فراموش كرد...............واز این كار خودش ضرر وزیان دید . بسمه تعالی هجرت درس هفدهم 1_این حوادث انقلاب را با من مرور کن و بقیه ی جریانات دروغی بیش نیست حوادث انقلاب را بسیار بررسی کرده ام همه از روی مهر وعشق و عطوفت بود2_غم همه جا را فرا گرفته بود ورنج و سختی وبلا حمله ور شده بود گویی که همه جا و هر زمان کربلا وعاشورایی به پا شده بود3_انسان های ظالم و قابیل صفت(طاغوطیان) به ظلم و ستم می پرداختند و انسانهای مظلوم وستم دیده در فکر قیام و انقلابی بودند4_روح و جان مردم از ظلم و ستم و استبداد غمگین و افسرده بود و آرزوهای دل مردم به یاس و نا امیدی تبدیل می شد5_امیدها و آرزوهای مردم اسیر پشیمانی می شد و به درد ورنج بدل می شد و مهر و محبت کم رنگ می شد(آرزوها تبدیل به درد و محبت تبدیل به نفرت می شد)6_شب های غفلت و خواب زدگی را تب دار (پرازالتهاب و آماده انقلاب) دیدم و در میان جهل زدگان رهبری آگاه و فرزانه یافتم7_امام بسیار پاک و زلال بود و از روزنه شب (عصر بیداد و ستم) به شوکت دیرینه اسلام می نگریست8_امام مردی بود که گویی حوادث و مشکلات در زیر پای همت بلند و تلاش او له می شد و مردم دنیا همت و تلاش او را می ستودند9_ مردی که گویی با جبرئیل عهد و پیمان بسته بود و همانند نوح سوار طوفان حوادث و مشکلات بود10_امام مردی بود که با جوانمردی و شجاعت با بیداد مقابله می کرد(در عصری که همه از ترس ظالم)خاموش و ساکت بودند سر به قیام برداشت11_حرکت امام گویی معجزه ای بود که مردگان را بیدار کرد ودر عصر خاموشی و سکوت و خفقان ندای اسلام را سر داد12_دنیا آشفته و پریشان است تا کی اینگونه آشفته خواهی بود، دنیا از ظلم و فتنه افسرده و غمگین شده است تا کی می خواهی این گونه در خواب غفلت بمانی13_این چه معنا دارد که ابر نمی بارد و این چه ننگ و بی آبرویی است که شمشیر نمی برد(حسرت امام از عدم قیام مردم و سکوت آنها در مقابل ظلم)14_یاد جنگ احد و مردانگی ها و پهلوانی ها و افتخاراتی که در گذشته کشف کردیم به خیر باد15_صبح روز فتح قلعه خیبر به خیر باد که چگونه خشم خداوند در وجود حضرت علی(ع) متجلی شده بود معنی کلمه 1_فصل: فصل انقلاب اسلامی/ 2_ شبگیر:صبح زود/ 3_ شبیخون:حمله/ 5_قابلیان:نمادطاغوطیان/ 6_ شب:نماد ظلم و استبداد/ 7_حرمان:پشیمانی/ 8_شبان:شبها / 9_بر خفته شب: به خواب غفلت فرو رفتگان/ 10_آینه:نماد صافی و پاکی/ 11_روح:جبرئیل/12_تذرو:پرنده(غرقاول)/ 13_عالم:مردم/_14سترگیها :افتخارات_عظمت ها/15_ آرایه ادبی:1_دام حرمان : تشبیه :دام مشبه به: حرمان:مشبه/2_روح:ایهام:{امام خمینی_جبرئیل}/3_مردی به مردی:جناس تام{یک مرد-جوان مرد}4_مردی تذرو کشته را پرواز داده ..... .... اسلام را در خاموشی آواز داده:تلمیح به داستان حضرت ابراهیم/5_یاد احد یاد بزرگی ها که کردیم....... آن پهلوانی ها .سترگی ها که کردیم: :تلمیح به داستان جنگ احد/6_شبگیر ما در روز خیبر یاد بادا........ قهر خدا در خشم حیدر یاد بادا :تلمیح به داستان جنگ خیبر ترجمه صفحه137 1_سرانجام حضرت مهدی(عج) که همچون آفتاب پنهانی است از شرق سرزمین عرفان طلوع خواهد کرد2_پلک های چشم دل من می پرد این پریدن پلک نشانه چیست ؟ شنیده ام که می گویند پریدن پلک نشانه آمدن مهمان است (دلم گواهی می دهد که مهمان می آید)3_او از هزاران بهار سبزتر است او وجودی عجیبی است همان گونه که تو خود آن را حس می کنی4_تو آغاز گر پرواز و رهایی و پایان بخش سفر عشق هستی (پایان بخش خط انبیا هستی)5_علت بارش ابرها تو هستی پس ظهور کن تا این هوای بارانی دل ما صاف و آفتابی شود6_تو متعلق به سززمینی هستی که همه جایش آباد است (هر جا تو باشی آباد می شود) پس ظهور کن که دنیا رو به خرابی است7_مقصد همه ی عشق ها تو هستی (پایان بخش راه انبیا تو هستی) پس ظهور کن که نام و یاد تو آرامشی سرشار از هیجان است معنی لغات 1- آفتاب پنهانی.......حضرت مهدی/ 2- هوای بارانی: دل غمگین/3- بیا که یاد تو آرامشی است طوفانی : آرایه تناقض نما/ درس نوزده نیاز روحانی 1_به حرمت دل پر از غم و غصه من چشمان من گریان است و خلوت و تنهایی های من با احساس حضور پاک او پر است2_شخصیت بزرگ و با عظمتی که به خانه کوچک دل من به مهمانی آمده است3_غم و غصه ای دیرین به قدمت تاریخ دردهای بشریت دردل داشت و دل بسیار بزرگی داشت4_او چه بود؟ او همچون صاعقه ای بود که از سر مردم روزگار گذشت و یا مانند خوابی بود که همچون طوفانی از مقابل چشم مردم جهان عبور کرد (او همچون صاعقه ای درخشید و ظهورش همچون خواب و رویا بود)5_غم غصه فقدان او همچون یک نیاز اساسی و معنوی تا زمانی که زنده هستم در دلم وجود دارد6_هنوز آن صدای پر از حزن و اندوه که همچون آیه های قرآن روشنگر بود دلم احساس می کند صفحه ی 151 چشم های زمین 1_ای دل بار گناهان من و تو بسیار زیاد شده است دوران سیاهی و تاریکی و بدبختی به پایان رسیده است اما هنوز روزگار من و تو سیاه است2_تا زمانی که از درد و رنج آهی از من و تو بلند نشود ما به سروسامان نخواهیم رسید و غم و غصه ما تمام نخواهدشد3_فردای قیامت که عاشقان زخم های بدنشان را به عنوان شاهد خواهند گرفت ای دل افسوس که من و تو زخم و جراحتی بر بدنمان نیست که شهادتمان را بدهد4_پس ای دل گرمای عشق را بپذیر و آرام ننشین و شتاب کن زیرا که سرانجام خاک سرد(قبر) آرامگاه ابدی ما خواهد بود5_آن گورهای کنده نشده با حرص و التهابی دو چندان در حقیقت گویی چشم های زمین است که انتظار بلعیدن ما را می کشد6_ای دل بیا تا سرزمین روشنایی همسفر من باش زیرا در این راه عشق پشت و پناهمان خواهد بود آرایه ادبی 1_آن گورهای نکنده با التهابی مکنده : جناس ناقص / 2_ با من همسفر باش تا دور تا قله نور:جناس ناقص / معانی صفحه152 برموج بلند 1-لحظه ها به سختی و به کندی می گذشت همه ی عالم در غم و اندوه بودند2- وتابوت سرخ شهید که بر روی موج دست ها روان بود غرق در گل و شکوفه بود ساز شکسته 1-اگر چه دلم پاکی آینه را ندارد ولی دل من حتی از غنچه نشکفته هم غمگین ترو دل شکسته تر است 2- ای عشق این دل غمگین ما را بشکن چرا که از دل شکسته نغمه های خوش آهنگتری شنیده می شود تقدیمی1-سرسبز ترین بهارهای خرم و نغمه های خوش الحان بلبل نثار تو باد2-می گویند احساسات عمیق عاشقانه در یک لحظه می روید آن لحظه هزاران بار تقدیم تو باد اجازه 1- پای و صداقت و تازگی و پر سوزترین ناله ها را از عشق بگیر و بیاموز 2-ای دل من خاطرت باشد که هر طپش تو باید از روی عشق واقعی باشد آرایه های ادبی1-بر دوش زمانه لحظه ها سنگین بود..... خورشید و زمین و آسمان غمگین بود (اضافه استعاری ) (جان بخشی)/2- بشکن دل بی نوای ما را ای عشق : استعاره/3-این ساز شکسته اش خوش آهنگ تر است: ساز دل/4- آوای خوش هزار تقدیم تو باد: بلبل5-آن لحظه هزار بار تقدیم تو باد:هزار6-هزار در شماره های بالا جناس تام دارد.

درس بیست و یک بخوان شاعر: زین العابدین رهنما

محتوا: توصیف لحظه های نزول وحی

آرایه ها

مکه یک کوه تاریخی دارد و این کوه یک آشنای صمیمی: تشخیص / کوه هایی افسرده رنگ و سیاه رو: (حس آمیزی ، جان بخشی)

هنگام غروب نور خورشید دیرتر از همه آن جا را ترک می گوید: تشخیص / ماه نور ملایم و لطیف خود را همه جا پخش می کرد: حس آمیری

معنی لغات:

1- علق: خون بسیار سرخ/2-مشت (واحد شمارش) این جا کنایه از مقدار اندک و بی ارزش/3- اراضی: جمع ارض به معنی سرزمین ها/

4- امم: جمع امت/ 5- نفوس: جان ها/6- رستاخیز: قیامت/ 7-عبوس: گرفته ، اخمو/ 8- زمخت: خشن/ 9- قوافل: قافله ها،کاروان ها/

10- بدیع: تازه،جالب،شگفت/ 11- رمه:گله/ 12- فرق:سر،بالای سر/ 13- مصاحب:هم نشین،هم دل/ 14- مراوده:گفت و گو/

15- عالم بالا:کنایه از عالم ملکوت/ 16- جموت: بی جان بودن/ 17- متولی: پی در پی/18- قیه: جیغ/ 19-قیه کشیدن:جیغ کشیدن به هنگام جشن/ 20-کالبد:جسم تن/ 21- شعله ی بی جان: اضافه ی استعاری/ 22- در بند خودش نیست: کنایه از بی توجهی به خود/

23-نقصان: کاهش/ 24- استماع: گوش دادن/ 25- رفیق تنهایی: یار مونس زمان تنهایی/ 26- تلالو: درخشش/ 27- نگاه های ماه: تابش ماه بر زمین(استعاره تشخیص) 28- حریر:پارچه ی لطیف و نازک

درس بیست و دوم بوی جوی مولیان اثر: محمد بهمن بیگی قالب: نثر معاثر نوع داستان: حسب و حال محتوا:حب وطن 1-قاش: قاچ،برجستگی جلو زین اسب که از چوب شاخ یا فلز سازند/ 2- تفنگ خفیف/ 3- دلی از عزا در آوردن: کنایه از (غذای خوبی خوردن)/ 4- مزه ی چیزی را زیر دندان داشتن: کنایه از (مزه ی غذایی را در خاطر داشتن)/5- قند در دل آب شدن: کنایه از (میل شدید به چیزی)/6- تبعید کردن: از محل سکونت خارج کردن/7- تفنگ مشقی: تفنگ بادی که برای تمرین و مشق تیر اندازی به کار می رود/8- داروندار: کنایه از تمام (مال و ثروت)/9- حضرات دولتی: مقامات دولتی/10- یغما: تاراج،غارت/11-بن و بلوط: نام درختانی است/12- آفت:بلا/13محصور: حصار شده،محدود/14- جان فرسا: نابود کننده15-برهنگی: برهنه بودن،نداشتن لباس16- زرق:ظاهر سازی17- زرق و برق:زیبایی های ظاهری18- حدوحصر: حدواندازه19- پیدا شدن سرو کله: کنایه از آشکار شدن چیزی و یا کسی20- اسم و رسم داشتن: کنایه از معروف بودن21- ایلخانی: خان ایل،رئیس ایل22- زبانزد: کنایه از معروف، مشهور23- زمین گیر: ناتوان24- تصدیق: گواهی نامه،مدرک25- مزایا:جمع مزیت، برتری ها26-مباهات: فخر کردن 27- منحصر: محدود ، محدود شده28- فرنگی: فرانسوی و اروپایی29- ایما: اشاره کردن،اشاره،کنایه،رمز30- عرش:مجازازآسمان،فلک الافلاک31- سیر: پیمودن32- عرش را سیر کردن:کنایه از بسیار شادمان شدن 33- عشیره:طایفه،ایل34- کوههای مرتفع: کوه های بلند 35- دشت های بی کران: دشت های بی انتها36- برگ: آذوقه،توشه37- زین و برگ: ابزار مربوط به چهار پا برای سوارکاری38- گرده:پشت گردن39- کهر: رنگ سرخ مایل به تیرگی،(مخصوص اسب و استر)،در این جا مطلق به اسب مراد است 40- کرند: اسبی که رنگ او میان زرد و بور باشد (سمند و ابرش نیز نام گونه هایی از اسب است )41- دلاویز: دل نشین ،دل پذیر 42- دامن معطر چمن: اضافه ی استعاری 43- پر سخاوت: سخاوتمند، بخشنده44- دو دل: کنایه از مردد45- سر در گریبان: کنایه از متفکر و سرگردان 46- مواهب: جمع موهبت ، بخشش ها46- بطالت: بیهودگی47- دیار بی یار: سرزمینی که دوست و خویشاوندی در آن نباشد48- تکاپو: تلاش،جستجو49- دانش نامه: مدرک تحصیلی50-دادار: مقام و پستی در دادگستری51- جنحه: گناه، بزه52- بزهکار: گناهکار، مجرم53- جانی: جنایتکار،قاتل54- عدلیه:دادگستری55-حلقه به در کوفتن: کنایه از مراجعه به هر کس و هر جا56- طفیلی: کسی که زندگی مستقلی نداشتن باشد57- انتصاب: نصب کردن، قرار دادن، گماردن58- دلاک: مو تراش، سلمانی، کسی که در حمام مردم را کیسه کشد59- بهار خواب: بالکن ،تراس60- تبار: خاندان، خویشاوندان61-ییلاق: جایی خوش آب و هوا که تابستان بدان جا روند62-قشلاق: جایی گرم که زمستان بدان جا روند63- حرمت: آبرو،احترام،ارزش64- گساردن: نوشیدن ، خوردن65- اندوه گسار: غمخوار66- بلدرچین: نام پرنده ای است67- خط و خال: لکه و نشانه هایی در بدن68- کبک دری: نوعی کبک69- چشم به راه بودن: کنایه از منتظر بودن70- کمانه: نام محلی است71- چنگ: نوعی ساز است72- آب خوش از گلویش پایین نمی رود: کنایه از آرامش نداشتن73- مدهوش:از خود بی خود شدن74- پا به رکاب گذاشتن:کنایه از حرکت کردن75- بال و پر بگشایم:استعاره مکنیه _کلا کنایه از اینکه {بسیار خوشحال شدم} درس بیست و سوماقلیم عشق شاعر: سید احمد هاتف اصفهانی قالب: دو بند از ترجیع بند محتوا: توحید و عرفان نوع: غنایی سبک: عراقی 1- چشم دل را باز کن ( دل را که جایگاه درک حقیقت است بگشا) تا بتوانی حقیقت جان (امور معنوی) را درک کنی. در آن ثورت همه ی آن چه را که دیدنی نیست (با چشم سر دیده نمی شود) مشاهده خواهی کرد 2- اگر به سرزمین عشق وارد شوی(عاشق شوی) همه جای این سرزمین (وادی عشق) را مانند گلذار زیبا و با طراوت می بینی3- گردش دور آسمان( اتفاقات و حوادث سرزمین عشق) برای همه ی ساکنان این سرزمین (عاشقان) مطبوع و مطابق میل است4- در سرزمین عشق آن چه را که مشاهده می کنی همان هایی است که دلت می خواست و آن چه را که دلت بخواهد همان را خواهی دید5- {در سرزمین عشق} گدای بی سروپا را در مقابل ملک جهان بی اعتنا و بی علاقه می بینی6- {در سرزمین عشق} هم چنین گروهی گدای تهی دست را مشاهده می کنی که در مقام و منزلت قدم بر اوج آسمان ها نهادند7-{در سرزمین عشق} اگر هر چیز کوچک(ذره) را بشکافی،درخششی فوق العاده در آن مشاهده می کنی8- اگر هستی مادی خود را در عشق بگدازی و ذوب کنی، درمی یابی که عشق باعث ارزشمندی و تعالی جان تو گردیده است9-{بدین ترتیب با روی آوردن به وادی عشق} از تنگنای زندگی مادی گذر می کنی و پهنه ی فرمانروایی الهی را – که حد وحدودی بر آن متصور نیست – مشاهده می کنی10-آن چه را که تاکنون نشنیده و ندیده ای در سرزمین عشق می شنوی و می بینی11-عشق تو را به مقام و منزلتی می رساند که از جهان و آن چه که در آن هست تنها یک چیز می بینی (در می یابی که در سراسر جهان هستی غیر از خدا کسی و چیزی نیست و همه عالم وجود از او حکایت دارد- وحدت وجود)12-13-از دل و جان (با همه ی وجود) تنها عاشق کسی(خدای یکتا) باش تا در حالت عین الیقینی بینی که او یکتاست و جز او کسی در جهان هستی وجود ندارد(همه ی جهان هستی جلوه ای از جلوه ی اوست-وحدت وجود)14-ای آگاهان: خداوند (جلوه ی الهی) از هر سو نمایان است15-تو در جستجوی نور شمع هستی تا حقیقت را بینی در حالی که آفتاب در اوج آسمان ها می درخشد . روز کاملا روشن است اما تو اسیر شب تاریک هستی(حقیقت الهی آشکار است اما تو آن را درک نمی کنیگویی که در شب تاریک به سر می بری)16- چشم حقیقت بین خود را باز کن تا بتوانی تجلی آب صاف را در گل و خار مشاهده کنی17- به آن آب ثاف و بی رنگ توجه کن که چگونه از آن ، گل ها به هزاران رنگ پدید آمده اند18- در پی یافتن (درک) خداوند قدم در راه عشق بگذار و برای این راه توشه و آذوقه ای برای خود فراهم کن ( این توشه چیزی جز قلب پاک و عاری از غل و غش نیست)19-عشق مشکلات بسیاری را که حل آن ها از طریق عقل دشوار است ، آسان می سازد20- {از طریق عشق} به جایگاهی ارتقا می یابی که تصورات و افکار آدمی توان درک آن منزلت را ندارد21-{با عشق} اجازه ی حضور به مجلس و جایکاهی را پیدا می کنی که جبرئیل امین اجازه ورود بدان جا را نداشته است22- این راه تو (راه عشق)،و آن توشه راه تو(دل پاک) و آن مقصد و منزل تو(جوار رحمت حق) است.اگر توانایی داری (رهرو و سا لک واقعی هستی) حرکت کن و توشه خود را با خود همراه ساز23-24-25- ای هاتف: عارفان که گاهی آن ها را مست و گاه هوشیار می خوانند آنان وقتی از همه ی این کلمات و اصطلاحات استفاده می کنند به معنی آن ها توجه ندارند بلکه قصد و غرضی دارند (در این بیان آن ها راز و رمزی وجود دارد) که گاه با رمز راز با گو می کنند26-27- اگر آگاه به رمز و راز آن ها باشی (مفهوم اصطلاحاتش را درک کنی) در می یابی که راز کلام آن ها در این است که در جهان هستی جز خدای یکتا محبوب و معبود دیگری نیست (همه هستی جلوه ی خدایند)(وحدت وجود) معنی کلمات:اقلیم: سرزمین/ آفاق: کرانه ها ،اطراف/ روی آوردن: کنایه از وارد شدن/ اقلیم عشق: اضافه ی تشبیهی/ اهل این زمین: ساکنان سرزمین عشق/ به مراد: مطبوع ، مطلوببی سرو پا : کنایه از بی چیز و ناتوان/ هم: همچنین/ پا برهنه جمعی: جمعی پا برهنه/پای بر فرق فرقدان نهادن: کنایه از ارزش بالا یافتن/« فرق» و« فرقد»: جناس/ آفتابیش در میان: آفتابی در میانش/ کیمیا:آنچه که ماهیت اجسام را تغییر دهد،اکسیر/ مضیق:تنگنا، کار سخت و دشوار/ حیات: زندگی/ ملک لامکان: سرزمینی که بعد مکانی دارد/ عین الیقین : یقینی که با دیدن حاصل می شود/ عیان: آشکار/« هست »« نیست»: تضاد/تجلی:جلوه کردن،نمایان شدن/ اولی الابصار:صاحبان بصیرت،اهل بینش و آگاهی/ یار:استعاره از خداوند/ چشم بگشا:کنایه از این که با دقت نگاه کن/ «گل»و«خار»: تضادطلب:طلبیدن،جست و جو کردن/ نه:بنه،بگذار/ کاری چند: چند کار/ «آسان»و«دشوار»تضاد/ می نرسد:نمیرسد/ اوهام: جمع وهم،گمان ها/ بار:اجازه،رخصت/ محفل: مجلس/ جبرئیل:فرشته وحی/ زاد:توشه،آذوقه/ منزل:محل نزول،مقصد/ مرد راه:رهرو،سالک/ ارباب:صاحبان/ معرفت:شناخت/ هاتف:تخلص شاعر/ می : شراب/ بزم:مجلس شراب خواری/ ساقی:شراب دهنده/ مطرب:نوازنده/ شاهد:زیبا رویی/زنار:کمربند که زرتشتیان یا مسیحیان به کمر می بستند/ نهفته: پنهان/ اسرار:رازها/ ایما: اشاره/ کننده گاه اظهار:گاه اظهار کننده/ پی بردن: فهمیدن/ درس بیست و چهارمموسی و شبانقالب: مثنوی نوع :غناییمحتوا: عشق و عرفانسبک: عراقیاثر: مولانا1-موسی (ع) چوپانی را در راه دید که می گفت :ای خداوند 2-تو کجا هستی تا من چاکر و خدمت کار تو باشم برایت کفش بدوزم و سرت را شانه کنم 3-دست پر محبت تو را ببوسم و پای نازنین تو را مالش دهم(ماساژ دهم تا خستگی از پاهای تو برود) و به هنگام خواب جای خواب تو را جارو کنم (مرتب کنم)4-ای خدایی که تمام بزهای من فدای تو شوند ،ای خدایی که با یاد تو فریاد می کشم(به یاد تو آواز می خوانم)5-بدین ترتیب آن چوپان سخنان بیهوده می گفت. موسی به او گفت :(ای آقا مخاطب تو کیست) (با چه کسی سخن می گویی) 6-[چوپان] گفت: با آن کس [سخن می گویم] که ما را خلق کرد و این زمین و آسمان از او موجودیت یافته است 7-موسی گفت: آگاه باش که گستاخ شده ای (بی ادبانه و بی پروا سخن می گویی)تو به خدا ایمان نیاورده ای بلکه، کافر گشته ای(کلام تو از روی ایمان نیست بلکه کفرآمیز است)8-این چه سخنان بیهوده و کفر آمیز است(اینقدر سخن ناشایست و کفر آمیز بر زبان نیاور) و پنبه ای در دهان خود بفشار (دهانت را ببند و خاموش باش)9-کفش چرمی و پا پیچ شایسته ی توست: چنین چیزهایی در مورد خداوند- که چون آفتابی درخشان است- هرگز شایسته نیست10-اگر سکوت نکنی ، قهر خداوند مانند آتشی می آید و مردم را می سوزاند(عذاب الهی نازل می شود و مردم را نابود می کند )11-[چوپان]گفت: ای موسی تو مرا به سکوت وا داشتی و مرا از گفته هایم پشیمان ساخته ای و جانم را به آتش کشیدی(بسیار غم زده ام کردی)12-لباسش را پاره کرد و آهی گرم از سینه برآورد (بسیار دردمند و اندوهگین شد)و به سمت بیابان حرکت کرد و رفت13-از جانب خداوند بر موسی (ع) وحی نازل شد که ای موسی [تو با کلام خود] بنده ما را ازما جدا کرده ای14-[ای موسی]تو از آن جهت آمدی (به نبوت برگزیده شدی)تا مردم را به ما بپیوندی(مردم را به سوی ما بخوانی) نه اینکه انان را از ما دور کنی15-من در وجود هر کسی خوی و عادتی قرار داده و به هر کس اصطلاحاتی داده ام(شیوه ای آموخته ام تا با آن منظور و مقصود خود را بیان کند)16-[آنچه او گفته است]به بیان او (شبان)مدح تلقی می شود اگر چه به بیان تو (موسی)نکوهش است17-[خداوند می فرماید]ذات ما پاک دانستن و نا پاک خواندن و همچنین سستی در عبادت و رغبت به آن بی نیاز است18-[خداوند می فرماید]من مردم را خلق نکرده ام تا بهره ای ببرم بلکه از آن جهت مردم را خلق کرده ام تا بر بندگان خود لطف و بخشش کنم19-همان گونه که شهید به خون تپیده به غسل نیاز ندارد(خون برای شهید از آب با ارزش تر است)،خطای چوپان صافی ضمیر(سخنان به ظاهر کفر آمیزاو)از صدها عمل نیک پسندیده تر است20-عقیده و مذهب عشق با دیگر عقاید و مذاهب تفاوت دارد(روش عاشقان متفاوت است) عقیده و مذهب عاشقان رسیدن به قرب خداوندی است21-لعل به ذات خود ارزشمند است و مهم نیست که نقش مهر یا نشانه ای داشته باشد یا نداشته باشد.عشق نیز به ذات خود با غم وانده همراه است و به همین دلیل عاشق حتی از دریای غم هم هراسی ندارد22- سخنان و مفاهیم بسیاری بر دل موسی وحی شد به گونه ای که گفته ها را به مشاهدات قلبی او همراه کردند(انچه را که خداوند گفته بود با بینش او در آمیخته شد آنچنان که شنیدن با مشاهده کردن همراه شد)23-وقتی موسی این سخن ملامت بار را از سوی خدا شنید،در بیابان به جستجوی چوپان دوید24-سر انجام او را پیدا کرد و گفت« مژده بده که اجاره خدا صادر گشت»(وحی نازل شد)25-برای بیان حرف دلت در پی روش و طریقی خاص مباش و هر چه دل اندوهگین تو می خواهد (به هر زبان و بیان )بازگو کن معنی لغات:شبان: چوپان/ به راه: در راهی/ کاو: که او/ همی گفت: می گفت/ اله: خدا/ «را» «راه»:جناس/ چارق: کفش چرمی/ بروبم: جارو کنم/ هی هی وهی ها: فریاد،آواز چوپانان/ نمط: روش ، طریقه/ با کی استت: مخاطب تو کیست/ فلان: شخص غیرمعلوم/آمد پدید: پدید آمد/ چرخ: استعاره از آسمان/ های:آگاه باش/ خیره سر: گستاخ/ ژاژ: کنایه از بیهودگی/ پنبه در دهان فشردن: کنایه از سکوت کردن/ فشار: سخن بیهوده/ پاتابه: نواری که به ساق پا پیچند/ لایق: شایسته/ تو را: برای تو/ کی رواست: هرگز روا نیست/ خلق: مخلوق/دوختن دهان:کنایه از به سکوت وا داشتن/ جامه دریدن:کنایه از اوج دردمندی/ تفت: گرم،سوزان/ وصل:پیوستن/ فصل: جدا کردن/ سیرت: باطن، خوی/ اصطلاح: سازش کردن/ در حق او: در مورد او/ او:چوپان/ تو: موسی/ ذم: نکوهش/ شهد:شیرینی/گران جانی:غرور و پستی/ چالاکی:زیرکی/ بری: پاک،بی نیاز/ جود:بخشش/ اولی تر: بر تر/ صواب: درست / لعل:سنگی است گران بها به رنگ سرخ/ مهر:اثر/ ریختند: کنایه از تلقین کردن/ عتاب:خشم گرفتن/ در پی: به دنبال/ در یافت: پیدا کرد/ دستوری: اجازه/ آداب:جمع ادب،روش/ دل تنگ: دل اندوهگین/ درس بیست و پنجم شبنم عشق قالب:نثر ادبی نوع: ساده و روان محتوا: عرفان اثر: نجم الدین دایه معرفت: شناخت/ به کمال: به طور کامل/ سفت: دوش، کتف/ اصناف: انواع؛ اقسام/ وسایط: جمع وسیطه، میانجی ها/ در هر مقام: در هر جایگاه، در هر موقعیت/ بر کار کرد: به کار گرفت/ خلقت: آفرینش/ تعبیه: ساختن، آراستن/ تعبیه خواهم کرد: خواهم ساخت/ عزت: ارجمندی/ ذوالجلال: با شکوه/ قرب: نزدیکی/ تاب: توانایی، تحمل/ نیارم: نمی توانم/ حضرت: نزدیکی، حضور/ تن در نمی دهد: نمی پذیرد/ طوع: فرمان بردن/رغبت: میل/ اکراه: ناپسند داشتن/ اجبار: به زور به کاری واداشتن/ قهر: خشم/ به قهر: از روی خشم/ قبضه: یک مشت از هر چیزی/ جمله ی زمین: همه ی زمین/ جملگی: دسته جمعی/ ملائکه: فرشتگان/ تحیر: تعجب/ الطاف: جمع لطف/ الوهیت: خداوندی/حکمت: دانش،آگاهی/ ربوبیت:الهی،خداوندی/ سر: باطن و قلب/ فرو می گفت: می گفت/ازل: زمان بی آغاز/ ابد: رمان بی پایان/ معذورید: عذر شما موجه است/ روزکی چند: چند روز/ بوقلمون: رنگارنگ/ ید:دست/نشتر:چاقوی نوک تیز،تیغ جراحی/ملا:گروه مردم،انجمن/ملا اعلی:عالم بالا/کروبی:فرشته مغرب درگاه حق/کروبی روحانی:موجودات عالم بالا/جلت:دارای جلال/حضرت جلت:پیشگاه الهی/شباروز:شبانه روز/تصرف:بدست آوردن/تخمیر:سرشتن ،مایه زدن/عنایت:توجه/قالب:جسم ،کالبد/ خزانه غیب:خزانه پنهان/خازن:نگهبان خزانه،فرشته(در این درس)/خزانه داری:حفظ و نگهبانی چیزهای گران بها/ملک:عالم محسوسات/ملکوت:عالم غیب/ملک و ملکوت:عالم پایین و عالم بالا/استحقاق:شایستگی/خزانه گی:خزانه دار بودن/احدیت:یکتایی/تفرس:دزیافت چیزی به علامت و نشان/ابلیس:شیطان/تلبیس:نیرنگ/پر تلبیس:نیرنگ باز/یک باری:یک دفعه /طواف:دور چیزی گشتن/اعور:یک چشم/اعورانه:مثل یک آدم یک چشم/از او اثری باز دانست:نشانه ای در او یافت/بر مثال:به مانند/کوشک:قصر/سرا:خانه/در رود:وارد شود/موضع:محل،جایگاه/تعبیه ای دارد:نقشه و برنامه ای دارد/در دل:درگاه دل/بار دادن:اجازه حضور دادن نام شعرا و نویسندگاننام شاعر یا نویسندهقرن و سال زندگیآثارتوضیحات سعدیقرن هفتمگلستانهشت باب-نثر آهنگین و موزون-دارای امثال و حکم و حکایات جمالدین عبدالرازق اصفهانیاواخر سده ی ششمدیوان اشعار و ترکیب بند مشهورحاوی حکمت،اخلاق و وعظ-ترکیب بند در نعت و ستایش پیامبر(ص) فردوسیقرن 4 و 5شاهنامهرستم و اسفندیار بخشی از شاهنامه.(موضوع این داستان برخورد آزادی و اسارت و کهنه و نو- پیری و جوانی) علی حاتمی1323-1375(ه. ش)فیلم نامه هزار دستان سلطان صاحب قران، مادر،دل شدگان،کمال الملک، جهان پهلوان تختیفیلم نامه ی کمال الملک بیانگر آزادی و بی پروایی در مقابل استبداد رضا خان است محمد غفاری(کمال الملک)1226-1319(ه. ش)تابلوهای تالار آینه، زرگر بغدادی و شاگردش، میدان کربلا و یهودی فالگیر بغدادیبزرگترین نقاش قرن اخیر ایران غلامحسین ساعدی (گوهر مراد)متولد 1314 تبریز فوت1364 فرانسهچوب به دست های ورزیل،آی با کلاه،آی بی کلاه، عزاداران بیلداستلن پرواز و نمایش نامه نویسی جلال آل احمد1302-1348(ه.ش)مدیر مدرسه،ن والقلم،زن زیادی، پنج داستان ابولفضل بیهقی385-470تاریخ بیهقی یا تاریخ مسعودیموضوع آن تاریخ سلطنت مسعود غزنوی و تاریخ صفاریان و سامانیان- نثر جذاب و گیرا واستوار محمد علی اسلامی ندوشنمعاصرداستان داستان هانثر گرم و پویا پرویز خرسند معاصربرزیگران دشت خون،آن جا که حق پیروز است،مرثیه ای ناسروده مانداز نوع ادبیات پایداری نام شاعر یا نویسنده قرن و سال زندگیآثارتوضیحات حمید سبزواریمعاصر(متولد1304)سرود درد،سرود سپیدبانگ جرس بیانگر پیند انقلاب ما با پایداری مردم فلستین است ویلیام شکسپیر1564-1616میلادیهملت،مکبث،اتللو، شاه لیر،غزلوارهنمایش نامه نویسی لئون تولستوی1828-1910(م.)جنگ و صلح، آناکارنینا، رستاخیزسه پرسش داستانی کوتاه دارای درون مایه ی دعوت به نیکی و درستی خانم سیلویا تانزد وارنرمتولد 1893(م.)چفته،ققنوسققنوس نماد هویت و موجودیت یک ملت رابیندرانات تاگور1861-1941(م.)ماه نو و مرغان آوارهدارای نکته های لطیف، بدیع و تامل برانگیز فخرالدین اسعد گرگانیقرن پنجم(ه.ش)ویس و رامینداستانی کهن و عاشقانه- سر مشق برخی شاعران بعدی خاقانی شروانی (حسان عجم)قرن ششمغزلیات، قصاید ،رباعی و قطعه عطار نیشابوریقرن ششم(ه.ش)منطق الطیر،الهی نامه،مصیبت نامه،مختار نامه،تذکره الاولیامقامات طیور یا منطق الطیر بیانگر عبور سالکان از مراحل سلوک عرفان است مولویقرن هفتم (ه.ق)غزلیات شمس ابوالمعالی نصرالله منشیقرن ششم(ه.ق)کلیله و دمنه هندی>پهلوی>عربی>فارسیحاوی معارف و حکمت از زبان حیوانات اصل آن هندی-ابن مقفع آن را به عربی ترجمه کرده ناصر خسرو قبادیانیقرن پنجم(ه.ق)قصاید تعلیمیتوصیه به آزادگی، خردورزی و دین داری عبدالرحمان جامیقرن نهم(ه.ق)بهارستان به تقلید گلستان-دیوان-هفت اورنگدرون مایه ی عرفانی و اخلاقی محمد علی معلم دامغانی معاصر متولد(1330ه.ش)رجعت سرخ ستارهاندیشه های انقلاب اسلامی قیصر امین پورمعاصر متولد(1338ه.ش)در کوچه ی آفتاب،تنفس صبح،آینه های ناگهان،ظهر روز دوازدهم،مثل چشمه مثل رود و به قول پرستو نام شاعر یا نویسندهقرن و سال زندگیآثارتوضیحات سلمان هراتی1339-1365از آسمان سبز-از این ستاره تا آن ستاره-دری به خانه خورشید علی موذنیمعاصر متولد(1337ه.ش)ملاقات در شب آفتابی-نه آبی نه خاکی-ارتباط ایرانی-در انتظار شاعر ساعد باقریمعاصرنجوای جنون- شعر امروزمحاکمه ی درونی در برخی از اشعارش دیده می شود محمد ابراهیم باستانی پاریزیمعاصر متولد(1304ه.ش)حماسه ی کویر- خاتون هفت قلعه-اثر ادبی هفت سر- وادی هفتواد- هشل الهفت- پیغمبر دزدان- اقتصاد عصر صفوی- آسیای هفت سنگ و از پاریز تا پاریسمورخ فاطمعه راکعیمعاصرسفر سوختن و آواز گل سنگ زین العابدین رهنمامعاصرپیامبرتوصیف زندگی پیامبر با روش داستانی محمد بهمن بیگیمعاصربخارای من ایل مننثری روان، طنزآمیز سید احمد هاتف اصفهانیفوت(1299ه.ش)دیوان اشعار و ترجیع بند مشهور عرفانی مولویقرن هفتم ه.قمثنویسرشار از معارف، حکمت ها و آموزه های عرفانی- در قالب تمثیل نجم الدین دایه654-570ه.قمرصاد العباددارای مهمترین مطالب عرفانی- نثری روان و گیرا- اشاره به آیات، احادیث و اقوال بزرگان

نوشته شده توسط زهرا اکبری در دوشنبه 10 آبان1389 ساعت 8:55 بعد از ظهر موضوع سال سوم | لینک ثابت

زبان فارسی 2 خرداد 83

1) اسم های مشخص شده را از نظرشناس ، ناشناس و اسم جنس بودن، مشخص کنید .

پدر حمید کتابی را خرید .

2) نوع ترکیب ها( وصفی یا اضافی) را مشخص کنید . الف : عمید نیشابور ب: غلام ناشناس

3) اضافه ی تعلقی و غیر تعلقی را در ترکیب های زیر معلوم کنید .

الف : دست طمع ب: کتاب علی

4) جملات معلوم را به مجهول و مجهول را به معلوم تبدیل كنید.

الف : نامه نوشته شد . ب: خیاط لباس ها را دوخت .

5) قید فعل ، قید قید و قید جمله را مشخص کنید . امید خوشبختانه بسیار خوب نوشت .

6) شبه جمله ها را مشخص کنید .

به به چه باغ زیبایی . دریغا که فصل جوانی گذشت . افسوس که سلام نکردم .

7) ساخت ( ساده – مرکب – مشتق – مشتق مرکب ) واژه های ذکر شده را بیان کنید .

عروسک – آشپز – عاقل – دانشجو

8) از مصدر « بریدن » موارد خواسته شده را بنویسید .

الف : بن مضارع : ب: ماضی نقلی اول شخص جمع :

ج : مضارع مستمر اول شخص مفرد : د : ماضی التزامی سوم شخص جمع :

9) در نوشته ی زیر گروه های قیدی را پیدا کرده ، نوع آنها را بنویسید .

باران هنوز می بارید . احمد و رضا کاملا خیس شده بودند . زمان به کندی می گذشت اما از دوستانشان خبری نبود .

10) در جمله های مرکب زیر جمله ی هسته و وابسته و پیوندهای وابسته ساز را مشخص کنید .

الف : اگر دنیا از تملق خالی شود ، از متکبر نیز خالی خواهد شد .

ب: باید سخت کوش باشیم زیرا که خوشبختی در گرو سخت کوشی است .

نگارش :

1) اگر بخواهیم درباره ی موضوعی با تعداد زیادی مصاحبه کنیم از ........................ استفاده می کنیم .

2) دو ویژگی زبان محاوره را بنویسید .

3) ویرایش کنید . یک عدد دیوان شاعره ی معاصر ایران پروین اعتصامی را خریدم .

4) هر مورد در فرهنگ معین چه مفهومی دارد ؟ الف : نشانه ی « » ب: «تر»

5) مقاله ها از نظر هدف و محتوا و شیوه ی نگارش چند دسته اند ؟ نام ببرید .

6) دو مورد از ویژگی های مقاله را بنویسید .

7) قدم اول در تحقیق و پژوهش چیست ؟ و آن چند شرط دارد ؟

8) شیوه های گرد آوری اطلاعات را برای تهیه ی گزارش نام برده یکی را به دلخواه توضیح دهید .

زبان شناسی :

1. زبان و گفتار ریشه در ........................ دارد حال آنکه خط و نوشتار ریشه در ................ دارد .

2. یک فایده از فواید تمایز زبان و گفتار را بنویسید .

3. کلمه ی « دانش آموز » چند تکواژ دارد ؟ بنویسید .

4. بیانگر ساختمان چه نوع واژه های است ؟ ( مرکب – مشتق – ساده )

الف : تکواژ آزاد + تکواژ آزاد :

ب: تکواژوابسته + تکواژ آزاد :

5. برای هر یک از کلمات « تک هجایی » « دو هجایی » « سه هجایی » و « چهار هجایی » یک نمونه بنویسید .

6. واژه های « مدرسه » و « کتابخانه » چند هجا و واج دارد بنویسید .

املا و بیاموزیم :

1) شکل مناسب هر مورد را بنویسید . الف : بازرسین ب: سنگ سیاه حجر الاسود

2) صحیح کلمات و ترکیب های ذکر شده را بنویسید . الف : درنگ و تعخیر ب: اداره ی مطبوع

3) چه نوع خطی برای نوشتن املا توصیه می شود ؟

4) صحیح جمله های زیر را بنویسید .

الف : حسین دوست پنج ساله ی من است .

ب : این کتاب هیچ فرقی از آن ندارد .

ج : این اتاق از چشم انداز نامناسبی برخوردار است .

5) جمله های زیر را به صورت کوتاه و بی فعل باز نویسی کنید .

الف : دانش آموز خوب هرگز دروغ نمی گوید .

ب : از انسان خسیس انتظار بخشش نداشته باش .

نوشته شده توسط زهرا اکبری در دوشنبه 10 آبان1389 ساعت 7:59 بعد از ظهر موضوع سال دوم | لینک ثابت

درس اول
درآمدی بر تحمیدیه :

1- در بیت «هر که جز ماهی ز آبش سیر شد/ هر که بی روزیست روزش دیر شد». مفهوم «دوست» ، «ماهی» ، و «آب» به ترتیب در کدام گزینه آمده است؟ (سراسری 75)

1) عاشق – عشق
2) عارف – عقل
3) قانع – قناعت
4) معشوق – معرفت

2- کلمه ی «جان » در بیت تن زجان و جان ز تن مستور نیست / لیک کس را دید جان دستور نیست . » در کدام نقش بکار نرفته است؟ (سراسری 75)

1) مسند
2) نهاد
3) متمم
4) مضاف الیه

3- بیت « تن زجان و جان ز تن مستور نیست / لیک کس را دید جان دستور نیست» تکرار و تأکید کدام بیت است ؟ (آزاد 72)

1) سر من از ناله من دور نیست / لیک چشم و گوش را آن نور نیست
2) هر کسی کاو دور ماند از اصل خویش / باز جوید روزگار وصل خویش
3) آتش است این بانگ نای و نیست باد / هر که این آتش ندارد، نیست باد
4) محرم این هوش جز بی هوش نیست / مرزبان را مشتری جز گوش نیست

4- کدام بیت مولوی با نظر «گوته» در بیت زیر مطابقت دارد؟ (سراسری 77)
«حافظا، می خواهم هیچ کلامی را دوبار در قافیه نیاورم، مگر آنکه با ظاهری یک سان معنایی جداگانه داشته باشد»

1) هر کسی کاو دور ماند از اصل خویش / باز جوید روزگار وصل خویش
2

درس پنجم
گذر سیاوش از آتش

59- مفهوم کدام گزینه، با گزینه های دیگر متفاوت است؟ (سراسری 75)

1) شده بر بدی دست دیوان دراز/ ز نیکی نبودی سخن جز به راز.
2) نهان گشت آئین فرزانگان / پراگنده شد نام دیوانگان
3) یکی شادمانی بداندر جهان/ میان كهان و میان مهان
4) هنر خوار شد، جادوی ارجمند/ نهان راستی ، آشکارا گزند

60- «آتش » در کدام گزینه نقش فاعلی دارد؟ (سراسری 75)

1) اگر کوه آتش بود بسپرم / از این تنگ خوار است اگر بگذرم
2) چو او را بدیدند بر خاست غو/ که آمد ز آتش برون شاه نو
3) زمین گشت روشن تر از آسمان / جهانی خروشان و آتش،دمان
4) مگر کاتش تیز پیدا کند/ گنه کرده را زود رسوا کند

61- مصراع «همی خاک نعلش برآمد بر ماه» بیانگر کدام مفهوم است؟ (آزاد 76)

1) سرعت
2) تیرگی
3) عروج
4) شهرت

62- معنی «یکی تازیی بر نشسته سیاه » چیست؟(آزاد 76)

1) عربی بر یک اسب سیاه نشسته بود
2) بر یک اسب سیاه عربی نشسته بود
3) مرد سیاهی ، بر یکی اسب تازی نشسته بود
4) کسی با عربی بر اسب سیاهی نشسته بود

63- کلمه ی «دشت» در مصراع «سراسر همه داشت بریان شدند» ، با کدام صنعت ادبی مطابقت دارد؟ (آزاد 76)

1) ایهام
2) مجاز
3) کنایه
4) حقیقت

64- مفهوم بیت «چوخواهی که پیدا کنی گفت و گوی / بباید زدن سنگ را بر سبوی» کدام است؟(سراسری 78)

1) اگر دوست داری که از تو بدگویی کنند، لازم است که این خطر را به جان بپذیری
2) اگر می خواهی که حقیقت آشکار شود، باید به آزمایش وامتحان بپردازی
3) چنانچه می خواهی در این زمینه سخن بگویی، شایسته است که جدیت بیشتری از خود نشان بدهی
4) چنانچه از بدگویی دیگران آزرده ای ، باید با آنان به بحث و مناظره بنشینی

65- واژه «دشت» در همه ی ابیات زیر، به جز بیت ... دارای آرایه ی «مجاز» است. (سراسر 78)

1) یکی دشت با دیدگان پر زخون / که تا او کی آید ز آتش برون
2) نهادند بر دشت هیزم دو کوه / جهانی نظاره شده هم گروه
3) سواران لشکر برانگیختند/ همه دشت پیشش درم ریختند
4) سراسر هه دشت بریان شدند/ برآن چهره خندانش گریان شدند

66- در بیت (سراسر همه دشت بریان شدند / بر آن چهر خندانش ، گریان شدند) کدام صنعت و آرایه ی ادبی وجود ندارد؟ (سراسری 78)

1) جناس
2) مجاز
3) تضاد
4) تشبیه

67- با توجه به داستان «گذر سیاوش از آتش» مفهوم مصراع اول بیت زیر چیست؟ (سراسری 78)
مگر آتش تیز پیدا کند/ گنه کرده را زود رسوا کند

1) احتمال دارد که بزودی آتش سوزان را ببیند
2) امکان دارد که آتش ، حرارت و گره ی خویش را بازیابد
3) ستم گر ندادی تو بر من روا / به فرزند من ، دست بردن چرا
4) همه سوی دوزخ نهادید روی / سپردید دل ها به گفتار اوی

69- مفهوم بیت «سراسر همه دشت بریان شدند / بر آن چهره خندانش گریان شدند»، در کدام گزینه آمده است؟ (سراسری 79)

1) آتش همه ی آن دشت و چمن را سوزانید و چمنزارهای شاداب به برهوت بدل گشتند
2) به خار آن دشت ، همه آزرده شدند و بر چهره های شاداب نشان قطره های اشک جاری شد
3) همه ی موجودات صحرا در آتش سوختند و خنده ها به گریه و زاری بدل شد
4) همه ی مردم آن جا اندوهگین گشتند و به خاطر چهره ی شاداب او، اشک ریختند

70- با توجه به بیت «همان به کزین زشت کردار، دل / بشویم کنم چاره دل گسل «نقش دستوری کدام کلمه نادرست است؟ (سراسری79)

1) به : مسند
2) دل : نهاد
3) زشت کردار: متمم
4) همان: نهاد

71- مقصود شاعر از «سیاووش را کرد باید درست» چیست؟(سراسری79)

1) سیاووش را باید به گناه خود متوجه کرد
2) سیاووش باید بی گناهی خود را ثابت کند
3) سیاووش را باید از این کار بازداشت
4) سیاووش را باید نابود کرد

72- همان به کزین زشت کردار دل / بشویم کنم چاره ی دل گسل ، یعنی ... (سراسری80)

1) بهتر است که از اعمال پلید پیشین خود، توبه کنم و بدانها دل نبندم
2) شایسته است که درباره ی او بدی نکنم و از بدکاران دوری نکنم
3) سزاوار است که از این دل بدخواه، دوری کنم و راه بهتری را پیشه سازم
4) بهتر است که از این رفتار ناپسند، اجتناب کنیم و برای رفع مشکلم، چاره ای اساسی بکنم

73- معنی و مفهوم کدام گزینه درست است؟ (سراسری 81)

1) انجمن شدن : مقرر گشتن
2) تپش یافتن: تردید کردن
3) در کتم عدم خفتن: غافل گشتن
3) نماز بردن: تعظیم کردن

74- در بیت «وزان دختر شاه هاماوران / پراندیشه گشتی به دیگرکران» دختر شاه هاماوران کیست و معنی «به دیگران کران» چیست؟ (سراسری81)
1) جزیره- سرزمین پهناور
2) سودابه- از سوی دیگر
3) کتایون- هرمکان
4) فرنگیس- از طرف دیگر

75- در کدام بیت آزمایش چاره ی رهایی از بد گمانی است؟ (سراسری 82)
1) كزین دو یکی گر شود نابکار / از این پس که خواند مرا شهریار
2) چو خواهی که پیدا کنی گفت گوی / بباید زدن سنگ را بر سبوی
3) همان به کزین زشت کردار دل / بشویم کنم چاره ی دل گسل
4) چه گفت آن سپهدار نیکو سخن / که با بد دلی ، شهریاری مکن

76- «مقصود از سیاوش را کرد باید درست» چیست؟ (آزاد 82)
1) سیاوش باید بی گناهی خود را ثابت کند
2) سیاوش را باید کیفر داد
3) سیاوش را باید درمان کرد
4) سیاوش خود باید اعتراف کند

77- مفهوم بیت « چه گفت آن سپهدار نیکو سخن / که بابد دلی شهریاری مکن» شاعر فرمانروایان را از چه چیزی تخدیر می نماید؟ (سراسری83)
1) سوء ظن
2) سوء تدبیر
3) بد اخلاقی
4) بدرفتاری

78 - «سپردن» یعنی ...( آزاد 83)
1) قدم زدن
2) مقاومت کردن
3) پایمال کردن
4) ایستادن

درس ششم
درآمدی بر ادبیات غنایی

79- معنی بیت «در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم / سرزنش ها گر کند خار مغیلان غم مخور» با کدام گزینه متناسب است؟

1) نتوان وصف تو گفتن که تو در فهم نگنجی / نتوان شبه تو گفتن که تو دور هم نیایی
2) از در درآمدی و من از خود به درشدم / گویی کز این جهان به جهان دگر شدم
3) عشق را خواهی که تا پای بری / بس که بپسندید باید ناپسند
4) لاله و گل زخمی خمیازه اند/ عیش این گلشن خماری بیش نیست

80- در عبارت و عرفان و اصطلاحات صوفیه به حوزه غزل راه می یابد و در بین آثار متصور فارسی ،نمونه های برجسته ای از ادبیات غنایی در قالب تحمیدیه، هزل و شکوائیه به ظهور رسیده است» چند غلط املایی هست؟ (سراسر 75)

1) یک
2) دو
3) سه
4) چهار

81- در کدام مصراع حرف «که» معادل کلمه «اگر» آمده است؟ (آزاد 76)

1) مکن کاری که بر پا سنگت آیو
2) بس که بپسندید باید ناپسند
3) عشق را خواهی که تا پایان بری
4) تو پنداری که بر هرزه است این ایوان چون مینا

82- وصف شور عاشقانه و و جود عارفانه و لحظه های هجرا وصل، در اشعار کدام دو شاعر، بیشتر جلوه گر است؟ (سراسری 77)

1) حافظ و مولانا
2) عنصری و منوچهری
3) فرخی و ملک الشعرای بهار
4) توپنداری که بر هرزه است این ایوان چون مینا

83- نمونه های معروف و موفق «ساقی نامه» را کدام گروه از شاعران زیر سروده اند؟ (سراسری 78)

1) خاقانی- فرخی یزدی- مسعود سعد سلمان
2) عطار- مولوی- سنایی
3) نظامی- حافظ- رضی الدین آرتیمانی
4) رودکی- سعدی- خاقانی

84- فرامرز بن خداداد ارجانی مؤلف کدام اثر داستانی است؟ (سراسری 78)

1) بختیار نامه
2) سمک عیار
3) سندبادنامه
4) هزار و یک شب

85- مؤلف «راحه الارواح یا بختیار نامه » کیست؟ (سراسری 78)

1) تعایقی مروزی
2) ضیاء نخشبی
3) ظهیری سمرقندی
4) فرامز بن خداداد

86- سروده های کدام گروه از شاعران زیر را می توان از نمونه های موفق «ساقی نامه» به شمار آورد؟ (سراسری 78)

1) اتوری- عبید زاکانی
2) حافظ- رضی الدین آریتمانی
3) خاقانی- محتشم کاشانی
4) منوچهری- فرخی سیستانی

87- مفهوم بیت «عشق را خواهی که تا پایان بری / بس که بپسندید باید ناپسند» با کدام بیت قرابت معنایی دارد؟ (آزاد 78)

1) آن چه بر نفس خویش نپسندی / نیز بر نفس دیگران مپسند
2) در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم / سرزنش ها گر کند خارمغیلان غم مخور
3) هر آن چیز کانت نیاید پسند/ تن دوست داشتن بدان در منبر
4) گرچه منزل بس خطرناک است و قصد بس بعید/ هیچ راهی نیست که آن را نیست پایان غم مخور

88- در مصراع «عشق او باز اندر آورد دم به بند» چه نقشی دارد؟ (آزاد 78)

1) فصول
2) فاعل
3) نهاد
4) مسند

89- مناسب ترین کلمه ها برای تکمیل عبارت زیر، به ترتیب در کدام گزینه آمده است؟ در دو غزل حافظ، مسایل اجتماعی که با بیانی .... و بر اساس «...» گسترده و اجتماعی شاعر مطرح می شود، با مسایل خصوصی به هم می آمیز و در یک زمینه کلی .... سیر می کند». (آزاد 79)

1) حماسی- عرفان- اجتماعی
2) عرفانی- ین- تعلیمی
3) غنایی- عرفانی- حماسی
4) غنایی- من- عرفانی

90- شروع رشد وباروری اشعار عاشقانه را در تغزلات کدام شاعر باید جست و جو کرد؟ (آزاد 80)

1) سنایی
2) نظامی
3) حافظ
4) رودکی

91- در هر گزینه به جز گزینه ی ... نام یکی از شاعرانی که نمونه های موفق شعر غنایی از نوع مدیحه سرایی دارند ذکر شده است.(سراسری 81)

1) انوری
2) عنصری
3) منوچهری
4) ناصرخسرو

92- در کدام گزینه عنوان اثری از «ضیاء بخشی» عبدالطیف طسوجی ، علی بن عثمان حلالی هجویری و اوحدی» به ترتیب آمده است؟ (سراسری 82)

1) هزار و یک شب، طوطی نامه ، جام جم، کشف العجوب
2) طوطی نامه ، کشف المحجوب، هزار و یک شب ، جام جم
3) طوطی نامه ، هزار و یک شب، کشف العجوب ، جام جم
4) طوطی نامه، هزار و یک شب ، جام جم ، کشف العجوب

93- کدام اثر در حوزه ی اشعار «غنایی- تعلیمی» قرار دارد؟ (آزاد 82)
1) گلشن راز
2) غزلیات حافظ
3) دانش نامه مسیری
4) منظومه ی حاج ملاهادی سبزواری

94- معنای کدام واژه درست است؟ (آزاد 83)
1) فند: هنر
2) دژم : دشمنی
3) استنکاف : خوار شمردن
4) توسنی : سرکشی

درس هفتم - من این همه نیستم
درس هشتم - مناظره خسرو با فرهاد

95- " حادی " یعنی ......

1) سرود خوان
2) پرده دار
3) هواخواه
4) ستایشگر

96- املای چند کلمه در عبارت «به دار ظیف امیری از امرای .... نزول کردم، سیاهی دیدم مغلول و مسلسل مرا گفت: این غلامی است حادی که صوتی خوش دارد» غلط است؟ (سراسری 75)

1) یک
2) دو
3) سه
4) چهار

97- « کشف المحجوب» اثر کیست؟ (آزاد 77)

1) رابعه کعب قزداری
2) علی بن عثمان هجویری
3) عبید زاکانی
4) فخرالدین اسعد گرگانی

98- در « مر اکرام ضیف را امیر بیامد» یعنی .... (آزاد 77)

1) برای بزرگ داشت میهمان ، امیر آمد
2) هنگام گرامی داشت میهمان، امیر آمد
3) امیر آمد و مرا به میهمان معرفی کرد
3) میهمان مرا گرامی داشت تا امیر آمد

99- مفهوم عبارت «قصد کردم تا او را به شفاعت بخواهم از امیر» کدام است؟ (سراسری 78)

1) تصمیم گرفتم که امیر را به میانجی گری خود برانگیزم
2) خواستم با میانجیگری او را از بند حاکم برهانم
3) مایل شدم میانجی گری او را به خاطر حاکم بپذیرم
4) نیت کردم او را برای میانجی گری از حاکم تشویق کنم

100- معنی کدام عبارت ، در برابر آن نادرست مطرح شده است؟ (سراسری 78)

1) به دار ضیف امیری از امرای حین نزول کردم: به مهمان خانه یکی از امیران قبایل عرب فرود آمدم
2) تو را بر همه ی چیزها حاکم است تا در ضیافت مایی : تا وقتی که مهمان مایی ، به هر کاری مختاری
3) سیاهی دیدم مغلول و مسلسل بر در خیمه افکنده اندر آفتاب: متوجه شدم که نابکاری را در هنگام روز، در درون چادری به زنجیر کشیده اند.
4) مرا به ملک تو حاجتی نیست، این غلام را در کار من کن : من به ملک تو نیازی ندارم، این غلام را به خاطر من ببخشای».

101- مؤلف «کشف المحجوب» کیست و به کدام قرن منسوب است؟ (سراسری 79)

1) منوچهری دامغانی - پنجم
2) عبدالرحمن جامی- نهم
3) سعدالدین واروینی- هفتم
3) علی بن عثمان هجویری- پنجم

102- معنای کدام لغت درست است؟ (آزاد 80)

1) حاوی : سرود خوان
2) جزیل : کوتاه
3) تعریض : سخن گفتن
4) تطاول : طولانی

103- مفهوم بیت های زیر با کدام گزینه ارتباط معنایی دارد؟ (سراسری 81)
ز هز سو کرد بر عادت نگاهی نظر ناگه در افتادش به ماهی
چو لختی دید از آن دیدن خط دید که بیش آشفته شد تا پیش تردید

1) بگفت از من کنم دوری نگاهی/ بگفت آفاق را سوزم به آهی
2) بگفت از عشق کارت سخت زار دست/ بگفت از عاشقی خوشتر چه کار است؟
3) بگفتار دوری از مه نیست در خود؟ / بگفت آشفته از مه دور بهتر
4) چو عاجز گشت خسرو در جوابش / نیامد پیش پرسیدن صوابش

104- صورت منظوم عبادت «چون وی قصد طعام کرد من ابا کردم ، گفتم این غلام را در کار من کن» کدام بیت است؟ (سراسری 83)

1) گفت انگلشت به خوایت ننهم / تا نبخشی گنه این سهیم
2) کرد در ساخت بر آن خیمه نگاه / دید شب رنگ غلامی چون ماه
3) صوفی از ذوق گریبان زد و چاک / و ز جهان بی خبر افتاد به خاک
4) هستم از وصف خوش آواز او / آرزومند حدی سازی او

105- ابیات زیر، صورت کوتاه شده و منظوم کدام عبارت از دوستان «حدی خوان» است؟ (سراسری 83)
دو سه روزه ره این سرمنزل / کردشان بارگران مستعجل
و ز حدی صورت طربوایی کشید / تا به یک روز بدین جای رسید

1) چون باراز استران فرو گرفتند، اشتران همه یگان دو گان هلاک شدند
2) وی برفت و دو بار شتر بر هر اشتری نهاد و اندر راه حدی می کرد تا به مدتی قریب این جا آمدند
3) این غلام را فرمود تا به حدی صورت برگشاد. اشتران صوت وی و شنیدن آن مشغول شدند.
4) بدان که این غلامی است که حاوی و صوتی خوش دارد. من این را به ضیاع خود فرستادم با اشتری چند.

106- معنای کدام واژه غلط است؟ (آزاد 83)

1) رجم : ترجمه کردن
2) رمعب : نیم
3) شرزه : خشمگین
4) شوخ چشم : گستاخ

نوشته شده توسط زهرا اکبری در دوشنبه 10 آبان1389 ساعت 7:52 بعد از ظهر موضوع سال چهارم | لینک ثابت

نمونه سؤالات امتحاني ادبيات فارسي اول دبيرستان نيم ترم اول

الف) : بيت ها و عبارتهاي زير را به نثر ساده ي امروزي برگردانيد .

الف-1) عبارتهاي با ارزش نمره اي 25/

· درود بر پيامبر بازپسين

· به همه زباني نام او ستوده

· در اين کار تعبيه اي هست

· مرا نام آتشک است

· او را قفايي مي زدند

· سمک و قطران نگاه مي داشتند

· شراب بسيار بر خود پيمود

· از دور ناله اي شنيد بر اثر ناله رفت

· هرم نفس مردم گرمشان کرد

· فردا به سوي خانه ي خود عزيمت کنم

· روي صورت جوان خون دلمه بسته

· تازه پشت لبش سبز شده

· صورتش گل انداخته بود

· فردا شنبه روز قتل است

· شب شبي بي کران بود

· آخرين کارهاي مانده را راست و ريس مي کنند

· در آن ذي حياتي نفس نمي کشد

· مي خواهيم در ميان ما حکم شوي

· من دختر دريا و نماينده ي اقيانوس مواجم

· قطران بر خود گرفت که اين کار بکند

· اي آتشک رها مکن که مرا به سيلي بکشند

الف-2) عبارتهاي با ارزش نمره اي نيم

· تو مرا برخويشتن گير

· خدايي اوراست درخورنده

· دهنده اي كه خواستن جز از او نيست خوش گوار .

· در پاي افكنده ي گردن كشان از سروري .

· هول عياري اي کرده است

· پدر را نبايد که داند پسر

· که باشد که مرا به حيلت بربندد؟

· سمک عيار پيش خورشيد شاه برپاي بود و خدمت ميکرد.

· اگر جان ميخواهي سهل است.

· گوش پند نيوشان آواز او شنوده

· زدش بر زمين بر به کردار شير

· سبک تيغ تيز از ميان بر کشيد

· سمک عيار سوگند خورد که تو را نيازارم و به جان زينهار دهم

· اي برادر هيچ مهدي به دست تواني آوردن

· شر به سبب خبث طينت آن را نپذيرفت

· بيماري آبله ديدگانش را تباه ساخته بود

· مقبل آن کز خداي گيرد پشت

· بگير و ببر زنده بر دار کن وزو نيز با من مگردان سخن

الف-3) عبارتهاي با ارزش نمره اي هفتاد و پنج صدم

· هر آن كه از روي ناداني نه او را گزيد ، گزند او ناچار بدو رسيد .

· از خدا جوييم توفيق ادب بي ادب محروم شد از لطف رب

· قطران از جاي بر آمد از زخم قفا

· چشم از دست رفته گشت درست شد بعينه چنان كه بود نخست

· سياس و آفرين ايزد جهان آفرين راست .

· دهنده اي كه خواستن جز از او نيست خوش گوار .

· سي غلام را بفرمود تا سليح پوشند و تيغ ها بر كشند

· دو استر به دست آور که تو اين جايگاه گستاخي تا من ترتيب قطران کنم

· در چراغ دو چشم او زد تيغ نامدش کشتن چراغ دريغ

· از چه اي کل با کلان آميختي تو مگر از شيشه روغن ريختي

· تو در شبروي و عياري دستي داري

· مرا مشاطه ي صبح و زينت بخش رياحين و ازهار مي نامند

· پروردگارا قدرتي به من بخشا تا روح خود را از تعلق به جيفه هاي ناچيز روزگار بي نياز کنم

· سعي کرده اند که نه کرسي فلک را از پاي قزل ارسلان بکشند

· سمک را ديد آن زمام گرفته و جلباب به روي مهد فرو گذاشته

· چنان که از جاي برآمد از زخم قفا

· جهان آفرين تا جهان آفريد سواري چو رستم نيامد پديد

· الف-4) عبارتهاي با ارزش يک نمره اي

· ز كف بفكن اين گرز و شمشير كين بزن جنگ و بيداد را بر زمين

· از اين خويشتن كشتن اكنون چه سود ؟ چنين رفت و اين بودني كار بود

· از آن پس بسازيد سهراب را ببنديد يك شب بر او خواب را

· من بر آن ستيزه كه مرا قفا زدند تو را بياوردم تا داد ايشان از تو بگيرم .

· واي بر جان تو كه بد گوهري جان بري كرده اي و جان نبري

· خرامان بشد سوي آب روان چنان چون شده باز جويد روان

· کار پاکان را قياس از خود مگير گر چه ماند در نبشتن شير و شير

· صد هزار ابليس آدم روي هست پس به هر دستي نبايد داد دست

· دل من همي بر تو مهر آورد همي آب شرمم به چهر آورد

· چو سهراب شير اوژن او را بديد ز باد جواني دلش بر دميد

· واي بر جان تو که بد گهري جان بري کرده اي و جان نبري

· خاک مظهر فقر مخلوق در برابر غناي خالق است

· از عمر من آنچه هست بر جاي بستان و به عمر ليلي افزاي

· بيچارگي ورا چو ديدند در چاره گري زبان کشيدند

ب:معني واژه هاي مشخص شده را بنويسيد . (ارزش نمره اي هر لغت 25/ است)

روزي رستم براي شكار به نخجير گاهي نزديك مرز توران روي نهاد// ز تن خون و خوي را فرو ريختند// آتشك دو استر به دست آورد .// شر به سبب خبث طينت آن را نپذيرفت . // من با تبختر گفتم : هر كدام جداگانه به او هديه مي دهيم // تواني به من عطا فرما كه در برابر گستاخ و مغرور ، زانوي دنائت خم نكنم .// صورت نيك از خوشحالي گل انداخت .// دهنده اي كه خواستن جز او نيست خوش گوار .// اميدوارم مهرباني دلها و هم بستگي ها و گذشت ها هيچ گاه به ختام نرسد .و لغات ديگر ازقبيل: هور و ماه دشنه دادار ناوک تمکين تاجور دغا حاذق کل گبر منقبت ايدون طلايه بدرقه لعل مفلس ازدحام سوله جلباب شبيخون انبان و.... (بايد توجه داشت که لغات حتما در سطح جمله باشد و از طرح لغات به صورت واحد و خارج از جمله خوداري شود)

دانش هاي ادبي : (برخي از سؤالات اين قسمت جهت فراگير بودن به صورت کلي طرح شده است لذا در طرح سؤال امتحاني بهتر است که يک قسمت از سؤالات مطرح شود)

· تعريف زير كدام قالب شعري را معرفي مي كند ؟ « چند بيت هموزن كه مصراع هاي زوج آنها هم قافيه است :

· مفهوم هر يک از اصطلاحات مقابل را بنويسيد: درام تراژدي کمدي

· در عبارت زير بين کدام کلمات سجع وجود دارد: گره گشاي هر بندي, آموزنده ي هر پندي

· حماسه را تعريف کنيد و ويژگي هاي آنرا بنويسيد.

· قافيه و رديف را در بيت زير مشخص کنيد: بپيچيد و زان پس يکي آه کرد ز نيک و بد انديشه کوتاه کرد

· ادبيات نمايشي در غرب به چند دسته تقسيم مي شود ؟ نام ببريد ؟

· شاهنامه ي فردوسي به چند بخش تقسيم شده است ؟ نام ببريد ؟

· معروف ترين سراينده ي داستان هاي بزمي در ادب فارسي كيست ؟ اثري از او نام ببريد ؟

· در هر يك از ابيات زير چه آرايه اي وجود دارد ؟ جهان را بلندي و پستي تويي ندانم چه اي هر چه هستي تويي

· استعاره را در ابيات زير مشخص کنيد:

- شر كه آن ديد دشنه باز گشاد پيش آن خاك تشنه رفت چو باد

- در چراغ دو چشم او زد تيغ نامدش کشتن چراغ دريغ

- سبک تيغ تيز از ميان بر کشيد بر شير بيدار دل بر دريد

· اصلي ترين مسائل ادبيات پايداري چيست؟

· در عبارت زير بين کدام يک از کلمات آرايه ي مراعات النظير وجود دارد؟ ناگهان نوري از شرق تابيد/ خون خورشيد/ آتشي در شفق زد/ مردي از شرق برخاست/ آسمان را ورق زد

· به شعرهايي که وزن و گاه قافيه هم دارند اما در آنها طول مصراع ها مساوي نيست چه مي گويند؟

· موضوع اصلي و وظيفه اساسي ادبيات نمايشي را بنويسيد؟

· مشبه » و « مشبه به » وجه شبه و ادات تشبيه را در مصراع زير بيابيد: لبش چون گل سرخ شاداب بود

· چند مورد از نمونه هاي ادبيات نمايشي که از دير باز در ايران اجرا مي شده است نام ببريد.

· اين مهرباني ها را كي و كجا ديده ؟ آن هم از مردمي كه تمام عمر در لاك خودشان بوده اند . تمام عمر در لاك خودشان بودند كنايه از چيست ؟

· نام صاحبان اين آثار را بنويسيد .

هفت پيكر : تاريخ جهانگشا : ريشه در ابر : مثل چشمه مثل رود : سمک عيار داستان هاي دل انگيز ادبيات فارسي

خودآزمايي( با ارزش نمره اي هر سؤال نيم نمره)

· مقصود از جمله ي « شير آمدي يا روباه » چيست ؟

· با توجه به مصراع « به گردان لشكر سپهدار گفت » مقصود از سپهدار چه كسي است ؟

· مصراع « زمانه بيامد نبودش توان »‌يعني چه ؟

· هدف سهراب از لشکرکشي به ايران چه بود

· افراسياب از فرستادن سپاه به ياري سهراب چه هدفي داشت؟

· منظور از جمله ي پاياني اين عبارت چيست: "درود بر ياران گزيده او باد تا باد و آب و آتش و خاک در آفرينش بر کار است

· تفاوت مثنوي با غزل را بنويسيد.

· پيام اصلي داستان طوطي و بقال چيست؟

· معادل امروزي فرو بريم(در عبارت :بگذار تا فردا داري در ميدان فرو بريم) و قفا زدن چيست؟

· محوري ترين پيام داستان خير و شر چيست؟

· در بيت: آمد آورد پيش خير فراز گفت گوهر به گوهر آمد باز" مقصود از گوهر اول و دوم چيست؟

· مقصود نويسنده از "هنرمندان بسياري خود را به قطار رساندند" چيست؟

· بيت "از عمر من آنچه هست بر جاي بستان و به عمر ليلي افزاي" بيانگر کدام خصلت مجنون است؟

درک مطلب( با ارزش نمره اي هر سؤال نيم نمره)

· با توجه به اين شعر به سؤالات پاسخ دهيد: -من تفنگم در مشت / كوله بارم بر پشت / بند پوتينم را محكم مي بندم / مادرم آب و آيينه و قرآن در دست / روشني در دل من مي‌بارد/ پسرم بار دگر مي پرسد/ تو چرا مي جنگي/ با تمام دل خود مي گويم / تا چراغ از تو نگيرد دشمن

الف) بند پوتين را محكم بستن كنايه از چيست ؟

ب) شاعر در ابيات بالا به چه سنتي اشاره كرده است ؟

ج) مقصود از « روشني در دل من مي بارد » چيست ؟

د)معادل از صميم قلب" را در کدام مصرع شعر مي يابيد؟

ه) منظور از " چراغ" در مصرع آخر چيست؟

· با توجه به اين عبارت به سؤالات پاسخ دهيد: قطران بر خود گرفت كه اين كار بكند و انگشتري به من داد تا چون تو را پيش وي برم ، از عهده ي كار من بيرون آيد

الف) عبارت « بر خود گرفت » به چه معناست ؟

ب) عبارت « انگشتري به من داد » بيانگر چه مفهومي است ؟

· در بيت مقابل منظور از "خاک تن چيست؟ قطره ي علم است اندر جان من وارهانش از هوا وز خاک تن

· با توجه به بيت مقابل رستم چه حالي داشت: وزان آب چون شد به جاي نبرد پر انديشه بودش دل و روي زرد

· در عبارت مقابل به کدام يک از ارکان نماز اشاره شده است: "خاک مظهر فقر مخلوق در برابر غناي خالق است معناي آنکه در نماز پيشاني بر خاک مي گذاري همين است"

· در بيت مقابل منظور از "حلقه در گوش نهادن" چيست؟ آمد سوي کعبه سينه پرجوش چون کعبه نهاد حلقه در گوش

· با توجه به اين شعر به سؤالات پاسخ دهيد

چو رستم ز دست وي آزاد شد به سان يکي تيغ پولاد شد

بخورد آب و روي و سر و تن بشست به پيش جهان آفرين شد نخست

همي خواست پيروزي و دستگاه نبود آگه از بخشش هور و ماه

الف) کلمات قافيه در بيت اول کدامند؟

ب)در کدام بيت به خداپرستي رستم اشاره شده است؟

ج) " به سان يکي تيغ پولاد شد " به چه معناست؟

د) رستم از خدا چه چيزهايي مي خواست؟

· با توجه به اين شعر به سؤالات پاسخ دهيد به گردان لشکر سپه دار گفت که اين راز که بايد که ماند نهفت

پدر را نبايد که داند پسر که بندد دل و جان به مهر پدر

مگر کان دلاور گو سالخورد شود کشته بر دست اين شير مرد

الف)منظور شاعر از راز چيست؟

ب) منظور از " دلاور گو سالخورد " و " شير مرد " چه کساني هستند؟

· معني "بکوشيم در عبارت " بکوشيم و فرجام کار آن بود که فرمان و راي جهانبان بود" چيست؟

نوشته شده توسط زهرا اکبری در پنجشنبه 6 آبان1389 ساعت 8:29 بعد از ظهر موضوع سال اول | لینک ثابت